.

.

 

 موقعیت جغرافیایی:

شهرستان دالاهو با مساحت ۱۹۳۰ کیلومتر مربع، در قسمت غربی استان کرمانشاه بین ۹َ°۳۴ تا ΄۴۶ °۳۴ عرض شمالی و΄۵۳ ° ۴۵ تا ΄۳۵ °۴۶ طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده‌است، که از شمال به جوانرود وثلاث باباجانی، از غرب به سرپل ذهاب، از جنوب غربی به گیلان غرب، از شرق و جنوب شرقی به اسلام آبادغرب و از شمال شرق به کرمانشاه محدود می‌شود. اهالی این منطقه بیشتر از طوایف گوران کرندی، باباجانی و دهستان‌های بیونیج و بان زرده و از نژاد کرد بوده و با گویش کردی گورانی که ترکیبی از لهجه‌های کردی اورامانی،کرمانج ، لکی و کردی کرمانشاهی است ، تکلم می‌کنند. کتب کلامیِ شان نیز به سبک کردی گورانی نگاشته شده است. از نظر اعتقادی اکثریت مردمان این دیار ( ۸۳%) پیرو مسلک اهل حق و اقلیتی از آنان اهل تسنن (۱۳%) و تشیع (۴%) هستند.



پیشینه تاریخی:


در خصوص قدمت و دیرینگی تمدن و تاریخ  آثار  باستانی به جای مانده  بیانگر قدمت  آن به دوران ایران باستان ( دوره ساسانی ) و قبل ازظهور اسلام بر می گردد. بر اساس نوشته ها و یادداشت های تاریخ نویسان ؛ کرند(کارینا) چنین توصیف شده است.باید همان کرند باشد  کرند در میان کوهی بلند واقع است و آب و هوایش دلپسند و نافع ، بام خانه هر یک صحن خانه دیگری است؛ واز دور با شکوه  واز هر عیب و  ، عاری  و بریست ، از یک طرف کوه  واز طرف دیگر باغات بسیار دارای باروئی مهم و حول و حوش آن روستاهای پرجمعیت خوب و میوه جات مرغوب، انگورش مشهور آفاق و هندوانه اش در شیرینی طاق.


  درباره دالاهو:

شهرستان از لحاظ صنایع دستی مانند: چاقو سازی ، فلز کاری وساخت ادوات موسیقی و ابزار کشاورزی، گلیم، گیوه موج (چادر شب) وسبد پیشینه ای دیرینه دارد بطوری که این صنایع با اندک تغییراتی به خارج از کشور صادر می‌شوند. مردمان ساکن دالاهو از اقوام کرد هستند که به زبان کردی و گویشهای جافی ، کلهری و قلخانی تکلم می‌کنند.مردم ساده و صمیمی این منطقه همچنان لباسهای محلی خود را می‌پوشند که صفا و صمیمیت آنها را در چشم مسافران دو چندان می‌کند. از پوشاک مردان می‌توان شیه و ، شلوار جافی، کوله بال، کلاو، کلاش و از پوشاک زنان شیه و پاپوش ، جلسقه ، ماشته ، سرون ، سلته و زبون را نام برد.دالاهو نام کوه مرتفع این منطقه‌است که از طبیعت زیبایی برخوردار است. این شهرستان در مسیر اصلی راه کربلا قرار گرفته است.مهمترین ارتفاعات منطقه کوهستانی دالاهو کوه نوا است که آب و هوای معتدل و سرد کوهستانی را برای این منطقه به ارمغان آورده است. به جرات می‌توان گفت این شهرستان دیدنی بیشتر زیبایی توصیف ناپذیرش را مدیون سرابها و رودخانه‌های خروشان است که از مهمترین آنها می‌توان سراب خروشان شالان یا همان ریجاب را نام برد. مهمترین رودخانه‌های شهرستان دالاهو رودخانه کرند است و از دیگر رودخانه‌های آن می‌توان به زمکان، هورو و بریشاه اشاره کرد. سراب کرند غرب، رشمینه قورچی باشی ، سفرشاه ، قلعه زنجیر و تختگاه جهانبخش هم از دیگر رودخانه‌های این منطقه است. وجود طبیعت بکر و جلوه‌های طبیعی منطقه ریجاب ازجمله جنگلها، کوهستانهای مرتفع ، کوه دالاهو ، رودخانه‌ها، دره‌ها و چشمه‌هااین منطقه رااز سایرمناطق استان متمایز کرده است.مردمان ساکن دالاهو از اقوام کرد هستند که به زبان کردی و گویشهای جافی ، کلهری و قلخانی تکلم می‌کنند. مردم ساده و صمیمی این منطقه همچنان لباسهای محلی خود را می‌پوشندکه صفا و صمیمیت آنها را در چشم مسافران دو چندان می‌کند.ازپوشاک مردان می‌توان شیه، شلوار جافی، کوله بال، کلاو، کلاش و از پوشاک زنان شیه و پاپوش ، جلسقه ، ماشته ، سرون ، سلته و زبون را نام برد.

 


 تقسیمات سیاسی:


شهرستان دالاهو از دو بخش؛ مرکزی و گهواره تشکیل شده‌است. بخش مرکزی شامل؛ شهر کرند غرب و سه دهستان؛ حومه، بانزرده و بیونیج با ۶۸ روستا، مزرعه ومکان مصوب که در حال حاضر ۴۴ روستای آن دارای سکنه می‌باشد. کرند غرب؛ گهواره؛ ریجاب سه شهر شهرستان دالاهو می‌باشند. بخش گهواره شامل؛ شهر گهواره و دو دهستان قلخانی و گوران با ۱۲۸ روستا، مزرعه و مکان مصوب که در حال حاضر ۱۰۷ روستای آن دارای سکنه می‌باشد.از مجموع ۱۹۶ روستای شهرستان ۱۴۸ روستای آن دارای سکنه می‌باشد.


 مذهب و مکانهای مقدس:


بیشترین اهالی شهرستان پیرو آیین اهل حق هستند و اقلیت سنی مذهب و شیعه در آن زندگی می‌کنند. همچنین شماری از جمعیت نیز پیروی یهودیت هستند. از مکانهای مقدس این شهرستان می‌توان به آرامگاه پیر بنیامین، پیرموسی و بهلول در بخش مرکزی، آرامگاه بابایادگار و داود کو سوار در ریجاب و نیز خانه و آرامگاه سید شمس الدین حیدری در روستای توتشامی اشاره کرد.

 

 اماکن عمومی:


1.  کتابخانه عمومی امام صادق (ع)
نهادی است اجتماعی که زیر نظر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اداره می‌شود و برای استفاده عموم تأسیس شده و تمام افراد می‌توانند با عضویت در کتابخانه از کتابها و دیگر منابع آن استفاده نمایند. در سال ۱۳۸۸ در زمینی به مساحت ۷۰۰متر مربع با زیربنای ۶۰۰ مترمربع در شهر کرند غرب تأسیس شده است که هم اکنون بیش از ۱۰هزار نسخه کتاب در این کتابخانه وجود دارد. تحت نرم‌افزار سامان می‌باشد.

2.  کتابخانه عمومی توحید
نام سازمان به انگلیسی:Iran Public Libraries Foundation. Kermanshah Branch، نام کتابخانه به انگلیس Towhid Public Librar، نوع کتابخانه :عمومی، سال تأسیس کتابخانه :۱۳۵۴، ساعات کار :۳۰/۷–۳۰/۱۸، تعداد کل کتابها :۱۵۰۰۰جلد، تعداد کل کتابهای چاپی فارسی و عربی :۷۵۴۰، تعداد کتابهای چاپی لاتین :۴۳، تعداد کل نشریات ادواری مورد اشتراک :۳۲، نوع مراجعان: عموم، رده‌بندی: دهدهی دیوئی، مساحت کل به متر مربع :400

  زبان:


مردمان شهرستان دالاهو از اقوام کرد هستند که به زبان کردی و گویشهای جافی و کلهری تکلم می‌کنند. دو روستای زرده و توت‌شامی به گویش هورامی و دو روستای گوراجوب قشلاق و گوراجوب مرادبیگ به گویش گورانی تکلم می‌کنند. با این وجود گویش‌های اصلی منطقه کردی جنوبی یا کلهری با گویش خاص منطقه دالاهو، و کردی سورانی با لهجهٔ جافی هستند.



   دستاوردها:


شهرستان از لحاظ صنایع دستی مانند: چاقو سازی، در ایران چاقوی شهرهای کرندغرب و زنجان معروف هستند اما گفته می شود که صنعت چاقوسازی در کرندغرب،پیشینه ای حدود سه هزار سال دارد. در کتاب «منم تیمور جهانگشا» اثر امیر تیمور گورکانی از قول تیمور لنگ چنین آمده است: «در 90 کیلومتری شهر قره میسین ( کرمانشاه فعلی) شهری زیبا در کنار کوهپایه ای عظیم بود بنام کرند که استادکاران ماهری داشت، من در آنجا ماندم، اسبانم را نعل بندی کردم، توسط استادکاران خنجر و شمشیر زیادی ساخته شد که آنها را خریدیم، من فتح عراق را مدیون صنعتگران این شهر می داند. چاقوهای دست ساز کرندغرب می تواند تا 50 سال ماندگاری داشته باشد. علاوه بر چاقو، هنرمندان کرندغربی از آهن اسقاط و ضایعات آهنی تولیداتی مانند کلیدهای رمزی، کاردهای آشپزخانه، انواع سیخ کباب، قندبر، کاردهای فشنگی، انبر، ساطور، قندشکن، گاو آهن های کوچک و بزرگ، داس، تبر و ابزار دیگری از جمله وجین کن و منقل نیز تولید می کنند. صنعت چاقوسازی سنتی در کرندغرب هم اینک حدود 300 نفر را دارای شغل کرده است. فلز کاری و ساخت ادوات موسیقی و ابزار کشاورزی، گلیم، گیوه موج (چادر شب) و سبد پیشینه‌ای دیرینه دارد بطوری که این صنایع با اندک تغییراتی به خارج از کشور صادر می‌شوند. همچنین در این شهرستان صنعت تنبور سازی رونق دارد و تنبورهای دست ساز هنرمندان گهواره‌ای جز بهترین و مرغوبترین تنبورهاست که در بهترین موزه‌های جهان جای دارد.

صنعت چاقو
 


تنبور

  

جاذبه‌های گردشگری


1)    گهواره
2)   باغات انبوه
3)   روستای شالان
4)   رودخانه زمکان
5)  كوه نوا (كوه نوح)
6)  كوههاى دالاهو

7)    سراب کرند و حریر
9)      محوطه دارو گردکان                                                
10)   دریاچه مصنوعی رشمینه    
11)   تپه چیا، پارک تاریخی امیر     
12)   سلسله رشته کوه‌های دالاهو

 
                              

 جاذبه‌های تاریخی:


از دیگر روستاهای این منطقه می‌توان روستای حریر را نام برد. روستای حریر به دلیل برخورداری از موقعیت طبیعی و اقلیمی مطلوب ، مناظر و جلوه‌های طبیعی منحصر به فردی دارد، مراتع سبز و حاصلخیز روستا بویژه در بهار و تابستان و پاییز زیباییهای شگفت‌انگیز و جلوه‌های جذابی پدید می آورد. یکی از چشم‌اندازهای بسیار زیبای روستا، مناظر اطراف سراب حریر می‌باشد که از درختان بلند، گیاهان و گلهای وحشی پوشیده شده است.

1)  سرخه دیزه:
 در روستای سرخه دیزه بقایای قلعه عظیمی از روزگار ساسانیان برجاست که از قلوه سنگ و ملاط ساخته شده ودو نوع آجر با دو رنگ نخودی و قرمز در ساخت آن به کار برده شده‌است. روستای سرخه دیزه، نیز از دیگر جاذبه‌های این شهرستان است که به سبب استقرار در کوهپایه و اقلیم معتدل، طبیعت زیبا و استقرار عشایر و فصل کوچ دارای جذابیت بسیار است. علاوه بر زیباییهای بی‌شمار طبیعی در این شهرستان جاذبه‌های تاریخی نیز وجود دارد که همواره مورد توجه گردشگران است، از جمله می‌توان به قلعه یزدگرد اشاره کرد. مجموعه بنای یادمانی قلعه یزدگرد در ۱۸ کیلومتری سه راهی ریجاب به سر پل ذهاب قرار دارد. این مجموعه با وسعت حدود ۴۰ کیلومتر مربع از سمت شمال غرب با پرتگاه تندی به جلگه ذهاب و از طرف شمال و شرق به صخره‌های پلکانی دالاهو منتهی می‌شود. بر اساس کاوشهای باستان شناسی زمان ساخت این مجموعه به دوره ساسانی و یا اواخر دوره اشکانی بر می‌گردد. این مجموعه شامل چند محوطه از جمله دیوار گچ، آشپزخانه، دروازه، جای دار، تپه رش ، قلعه یزدگرد ، گچ گمبد ، قلعه داور، نقاره خانه و آسیاب است.



  
2)  تاق گرا:
 ایوان سنگی مسقفی است که در دروازه کوهسار زاگرس و گردنه گِل سیاه در تنگه پاتاق موجود است، علت بنای آن را عده‌ای توقفگاه موکب شاهی و عده‌ای دیگر علامت سرمدی ایالت ماد از ایالت اشکانیان تصور کرده‌اند.



3)  بانزرده:
 دهستان بانزرده علی الخصوص روستای بانزرده (دوازده کیلومتری شمال غربی منطقه ریجاب)، دارای آثار فراوانی از دوره ساسانیان است، از جمله مهمترین این آثار می‌توان به؛ بان مَه زاران، قلعه گَه، گنبد کلایی، قبر سلطان سی قلی مَه، قلعه و برج خاموشی، زندان دو ناب، پل دروازه، قلعه ویرانه، بهشت و دوزخ، بابا شیخ، نقاط حجاری شده دره «هونان»، نهرگبری (جوگوری)، مسجد ریجاب، گمری ملک، قلعه سراب کنار، قلعه تاش خیزی، قبر شیخ بایزی بستان، برج ریجاب، قلعه بان زرده، قلعه یزد گردی، نقاره خانه، آشیابا، گچ گنید، آشپز خانه، دیوار دفاعی اشاره نمود.

زرده

4)  مقبره ابودجانه:
مقبره ابودجانه (دوجانبه) که برای اهل تسنن متبرک و محترم است، او یکی از یاران محمد، پیامبر مسلمانان بوده که در جنگهای اُحد، بدر و دیگر غزوات محمد حضور داشته و در جنگ یمامه با مسیلمه کذاب در زمان خلافت ابوبکر کشته شد. از دیگر آثار تاریخی این شهرستان مقبره ابودجانه است.

5)  مسجد عبدالله بن عمر اولین مسجد ساخته شده در ایران:
این بنا علی الظاهر از بناهای قبل از اسلام بوده، که پس از ظهور اسلام در ایران به مسجد تبدیل شده‌است، اهالی *منطقه بنای مسجد را به عبدالله بن عمر فرزند خلیفه دوم نسبت می‌دهند و به همین نام نیز معروف شده‌است. مسجد عبدالله ابن عمر یکی از مساجد صدر اسلام است که در روستای شالان قرار دارد، شالوده این بنا بر روی بنایی که به قبل از اسلام تعلق داشته ساخته شده است.مسجد به شکل مستطیل و به ابعاد ۷٫۱۰ در ۱۸ متر است، شبستان مسجد دارای هشت ستون در دو ردیف موازی است. محراب مسجد بر خلاف سایر مساجد اسلامی از دیوار جنوبی بیرون نیامده بلکه به وسیله گچ بری به دیوار مسجد اضافه شده است. منبر پنج پله‌ای مسجد پشت به محراب ساخته شده و مصالح آن سنگ و گچ است.مناره مسجددرجنوب غربی پشت بام دارای ۲۱ پله مثلثی شکل است در بالای آن نیز گنبدی مخروطی قرار دارد.



6)  آرامگاه بابایادگار:
 آرامگاه بابا یادگار در منطقه ریجاب نزدیک روستای بان زرده شهرستان دالاهو قرار دارد. این مکان که یکی از مقبره‌های مقدس پیروان آیین اهل حق بشمار می‌رود در کوه‌های سرسبز دالاهو قرار دارد.معماری این مقبره بصورت مکعبی است که گنبدی مخروطی شکل بر روی آن قرار گرفته است. این بنای تاریخی در تاریخ ۲۰ آذرماه سال ۱۳۵۳ به شماره ۱۰۱۵ بعنوان آثار ملی به ثبت رسیده است؛ که قدم آن به سده هشتم هجری قمری بر می‌گردد.در نزدیکی این مقبره آثاری دیگر نظیر چشمه غسلان؛ هانیتا (آناهیتا)؛ چهل تن؛ هفت تن و… قرار دارد.

بابایادگار

بزرگان دالاهو:

غلامرضا رشید یاسمی زاده گهواره نویسنده و شاعر معاصر و همچنین استاد دانشگاه تهران بودند .
علی اکبر مرادی زاده شهر گهواره معلم آهنگساز و مقام دان معاصر
طاهر یارویسی


 

خوانده شده 1141 آخرین ویرایش در جمعه, 05 آبان 1396 ساعت 12:19

پنل واحد من